Jan II
Kazimierz (1649 - 1668)
Jan Kazimierz, syn Zygmunta
III Wazy, urodził się 22.III.1609 r. w Krakowie. Obrany królem Polski i
koronowany 17.I.1649 r. panował do 16.XI.1668 r. W roku tym nie mogąc
zaradzić postępującemu upadkowi gospodarczego kraju abdykował. Zmarł
16.XII.1672 r. w Nevers we Francji.
W okresie jego panowania,
wskutek ciągłych wojen, w kraju panuje i pogłębia się chaos
monetarny, a tym samym postępuje upadek gospodarczy. Próba wprowadzenia
monety pełnowartościowej na podstawie ordynacji z roku 1650 nie powiodła
się, ponieważ system ten nie dawał dochodów skarbowi państwa. Brak
pieniędzy na pokrycie wydatków wojennych, a szczególnie zaległego żołdu,
powoduje wydawanie stale zmieniających się ordynacji menniczych,
wprowadzających coraz gorszy pieniądz do obiegu. Rozpoczęto również
bicie monet miedzianych nie emitowanych od czasów Kazimierza Wielkiego..
Stałe obniżanie wartości
monet zmusiło rząd do ustalenia kursu przymusowego dla jednostek o wartościach
poniżej talara. Dotyczyło to szczególnie szelągów miedzianych zwanych
"boratynkami", od nazwiska dzierżawcy mennic Tytusa Liwiusza
Boratiniego, który był projektodawcą bicia tych monet mających umożliwić
rządowi pokrycie długów państwa. Wybito ich na sumę około 10 milionów
złotych, co daje setki milionów sztuk monet.
Drugą tak samo małowartościową
monetą były złotówki zwane "tymfami" od nazwiska
projektodawcy bicia tych monet, Andrzeja Tymfa. Niską ich wartość miał
usprawiedliwiać napis na awersie: "Cenę tej monety daje zbawienie
ojczyzny, które więcej jest warte od metalu". Monet tych wybito na
sumę około 7 milonów złotych. Wprowadzenie do obiegu tymfów i
boratynek spowodowało powszechne niezadowolenie obywateli i pogłębiło
chaos gospodarczy kraju.
Monety Jana Kazimierza
dzielimy na koronne, śląskie (opolsko raciborskie), litewskie, gdańskie,
toruńskie i elbląskie, a ponadto lenne kurlandzkie.